آتشفشان‌های ایران

برخی قله‌های بلند که اکنون در مرحله گوگردزدایی بوده و از دهانه آنها بخار آب و گاز گوگردی خارج می‌شود بازمانده آتشفشانهای قدیم و دوران کواترنر هستند.
دماوند
مخروط دماوند در مرکز سلسله کوه‌های البرز بارزترین فعالیت آتشفشانی دوره کواترنر را نمایان می‌سازد، به استثنای برخی از فوران‌های کوچک که اخیراً کشف شده در این کمربند کوه‌زایی فعالیت جدیدی شناخته نشده است. مخرروط این قله منظم و روی کوه‌های فرسایش یافته 4 هزار متری واقع است. دامنه کوه پوشیده از جریان گدازه‌‌های فرسایش یافته 4 هزار متری واقع است. دامنه کوه پوشیده از جریان گذازه‌هایی به وسعت 400 کیلومتر مربع است. جدیدترین گدازه‌ها در دامنه غربی مخروط قرار گرفته‌اند و روی همین دامنه است که به طور محلی مخروط‌هایی از خاکستر وجود دارد. در ارتفاع 100 متری ضلع جنوبی دماوند گازها نمایان هستند و دهانه این آتشفشان با 300 متر قطر دریاچه‌ای پوشیده از یخ است.
سنگ‌های زیر مواد آتشفشانی دماوند از رسوبات دوران دوم البرز مرکزی است که به شدت فرسایش یافته‌اند. در دامنه جنوب شرقی آتشفشان نیز آهک‌های ژوراسیک فوقانی تا ارتفای 3500 متری دیده می‌شود (درویش زاده، 1370، ص757).ف
فعالیت های عظیمی که کوه دماوند را به وجود آورده به دوران هولوسن یعنی حدود ده هزار سال قبل باز می‌گردد (درویش زاده، 1370، ص759).
تفتان
این کوه در جنوب- جنوب شرقی زاهدان و شمال –شمال غربی خالش با ارتفاع 4110 متر از سطح دریا قرار دارد. پیکره اصلی آن شامل دو کوه است که به وسیله بخش زین مانند و باریکی به هم متصل شده‌اند. قله جنوب شرقی تا اندازه‌ای شکل مخروطی خود را حفظ کرده و به وسیله جریان گدازه‌های آندزیتی ضخیم و جوان‌تر پوشیده شده است. گدازه تفتان مساحتی معادل 1300 کیلومتر مربع را پوشانده و لایه‌های خاکستر در این آتشفشان کم است. از فعالیت‌های درون آتشفشان ابر سفید و مشخصی تشکیل می‌شود که از فاصله 100 کیلومتری قابل مشاهده است و منظره یک آتشفشان فعال را به خوبی نشان می‌دهد. تفتان جزء یک منطقه آتشفشانی است که تا پاکستان شمالی ادامه دارد و به گره آتفشان کوه سلطان که در پاکستان واقع و اکنون خاموش است تعلق دارد.
بزمان
این آتشفشان در 110 کیلومتری شمال غرب ایرانشهر و 120 کیلومتری غرب خالش و جنوب غربی قله تفتان واقع شده که ارتفاع آن از سطح دریا 3503 متر است و لی نسبت به اراضی پیرامونی 2100 متر ارتفاع دارد. جریان بزرگ گدازه‌ از دامنه شرقی قله جریان یافته است. در دامنه شمالی نیز همین جریان گدازه، مخروطی با شیب تند و بسیار مشخص را شکل داده که از آن، جریان گدازه با عظمت خیلی زیاد بیرون آمده است. در اطراف قله اصلی چندین مخروط کوچک دیده می‌شود که از گدازه تیره رنگ بازالتی تشکیل شده‌اند. بلندترین قله، مخروطی تازه ساز است که از قطعات بزرگ گدازه شکل یافته و قطر دهانه آن در حدود 500 متر است. به نظر می‌رسد که بزمان، جدیدترین آتشفشان ایران باشد. مواد آتشفشانی آن منطقه ای را در حدود 1400 کیلومتر مربع پوشش داده است. با توجه به مورفولوژی (ریخت شناسی) و منظره ساختمان و تشابه با تفتان، کوه بزمان را باید مانند تفتان جزو آتشفشان‌های نیمه فعال ایران محسوب کرد. در دهکده بزمان واقع در جنوب شرقی آتشفشان اصلی نیز چشمه‌ آب گرمی که درجه حرارت آن در حدود 36 درجه است وجود دارد. که تا اندازه‌ای نیمه فعال بودن آتشفشان را تأیید می‌کند.
از روی آثار موجود می توان گفت که سایر آتشفشان‌های ایران در بخش‌های جنوب شرقی در مرحله غیر فعال قرار دارند اما چشمه‌های آب گرم نیز در اطراف آنها دیده می‌شود. این آتشفشان‌ها در غرب آتشفشان‌های بزمان قرار گرفته‌اند، که گدازه‌های آنها بیش‌تر بازالت اولیوین‌دار است مانند آتشفشان چاه شاهی و یا از نوع کاکلوآلکالن است مانند آتشفشان کوه شاهسواران (درویش زاده، 1370، ص764).
سهند
آتشفشان بزرگ سهند، در 40 کیلومتری جنوب تبریز واقع است و با آتشفشان‌های کوچک‌تر شمال غرب دریاچه اورومیه و مرکز آتشفشانی ارمنستان و آرارات که در نزدیکی مرز ایران واقع است ارتباط دارد کوه سهند مخروطی بسیار پهن و گسترده دارد که از توف‌ها و خاکسترهای فراوان تشکیل شده و به وسیله آب‌های جاری دره‌های تنگی در آنها ایجاد شده است. مواد آتشفشانی سهند بر روی رسوبات مختلف و در مساحت تقریبی 4500 کیلومتر مربع پوشانده شده است،  تعیین سن مطلق گدازه‌های مختلف سهند بین 12 تا14 میلیون سال را نشان می‌دهد.
نحوه رسوب گذاری مواد تخریبی آتشفشانی در اطراف سهند و مشاهده آثار انواع ماهی در طبقات مختلف نشانه این است که در گذشته، دریایی کم عمق مناطق آتشفشانی سهند را احاطه کرده است. به این ترتیب منطقه سهند، قبل از شروع فعالیت آتشفشانی به صورت جزیره و یا شبه جزیره بوده که در دامنه‌های سرسبز آن پستانداران مختلف می‌زیسته‌اند (درویش زاده، 1370، ص765).
سبلان
سبلان در مشرق تبریز واقع است. ارتفاع آن از سطح دریا بیش از 4800 متر و گدازه‌های آن سطحی معادل 1200 کیلومتر را اشغال کرده است که به دلیل فرو ریختگی و ریزش متعدد به شدت قطعه قطعه است. سبلان اصلی، سبلان کوچک، کوه سلطان و آغان داغ قله‌های آتشفشانی متدد این کوه را تشکیل می‌دهند. در قسمت شمال و در قاعده‌ای که بلندترین قله سبلان در آن واقع است دریاچه کوچکی وجود دارد که احتمالاً با قیمانده دهانه آتشفشان است. در دامنه جنوبی سبلان، چشمه‌های گوگردی زیادی وجود دارد که آب آنها در حدود 40 درجه سانتی گراد حرارت دارد و تنها گواه فعالیت آتشفشان خاموش سبلان است.
جنوب بیجار
در شمال غرب ایران، آتشفشان‌های جنوب بیجار واقع است،  پیدایش این آتشفشان‌ها مربوط به دور شدن و جدایی میکروپلیت‌های ایران و آناتولی است که در این ناحیه کناره‌های آ به هم متصل بوده و بر اثر برخورد با پلیت عربستان از هم جدا شده‌اند (درویش زاده، 1370، ص767).
آرارات
در گوشه شمال غرب ایران و در خاک ترکیه قرار دارد و گدازه‌های بازالتی آن زمین‌های زیادی را در اطراف شهرستان ماکو اشغال کرده است. سیال بودن زیاد این گدازه‌ها به نحوی بوده که از 25 کیلومتری شهرستان مزبور می‌توان پراکندگی گدازه‌ها را که در دشت آبرفتی گسترده شده ملاحظه کرد.
آتشفشان‌های قوچان
این آتشفشان‌ها از نوع بازالتی است و به نظر می‌رسد در حد جنوبی گسل جدا کننده کپه داغ از بینالود و بر اثر حرکات کوهزایی حدود 20 هزار سال پیش به وجود آمده‌اند.
آتشفشان‌های مرکزی
در منتهی الیه گسل نایبند در شمال شرق کرمان فعالیت‌های آتشفشانی دوره کواترنر دیده می‌شود که بیش‌تر از نوع بازالتی و با گسل‌ها و شکستگی‌های محدود کننده بلوک لوت در ارتباط است. به عقیده مولتون در این منطقه 15 دهانه انفجاری در اطراف قلعه حسن علی وجود دارد که قطر بعضی از آنها به 1200 متر و عمق 300 متر می‌رسد (درویش زاده، 1370، ص771). ارنان با گدازه‌های بازالتی و آندزیتی در جنوب غربی یزد واقع شده و آج با ترکیباتی از نوع آندزیت تا دایست در غرب شمال شهرستان انار قرار گرفته و از دیگر آتشفشان‌های مرکزی ایران محسوب می‌شوند.

http://iraneco.blogfa.com

چشمه‌های معدنی آبگرم

اگر درجه حرارت آب چشمه‌ای حداقل حدود 5 یا 6 درجه سانتی‌گراد از درجه حرارت متوسط هوای محیط منطقه‌ای بیش تر باشد آن را چشمه‌ آب گرم می‌گویند. ازدیاد درجه حرارت آب به نوع و ساختمان زمین شناسی مناطقی بستگی دارد که آب از آن عبور می‌کند. در پیش‌تر مناطق آتشفشانی جدید ایران، چشمه‌های آب گرم وجود دارد. آب تمام این چشمه‌ها تقریباً منشاء سطحی دارند. آب‌های سطحی با نفوذ خود از خلال شکستگی‌ها به تدریج گرم‌تر شده و در افق‌های تحتانی‌، هنگامی که به سطح زمین می‌رسند به صورت چشمه های آب گرم نمایان می‌شوند (درویش زاده، 1370، ص772)
معروفترین چشمه‌های آب گرم ایران بر حسب موقعیت جغرافیایی به صورت زیر تقسیم بندی می‌شود:
دامنه سبلان- اردبیل
در دامنه کوه‌های آتشفشانی سبلان و در اطراف اردبیل تعدادی چشمه‌های معدنی دیده می شوند که شهرت به سزایی دارند. گر چه شمار آنها به 26 چشمه می‌رسد اما ارزش و اهمیت آنها یکسان نیست. مهم ترین این چشمه‌های عبارت‌اند از:چشمه‌های معدنی سرعین، بیله‌دره، سردابه، هفت بلوک، آتشگاه، جنوب نیسر و قتورسو.
چشمه‌های آب گرم خلخال
در 22 کیلومتری شمال غرب هروآباد، در دامنه دره‌ای واقع شده که به وسیله گسل، لایه‌های آهکی رسوبی (قسمت نشیب) از سنگ‌های آندزیتی (قسمت فراز) جدا می‌شود چشمه‌های آب گرم در انواع بی‌کربناته و گازدار هستند. در دهکده گرمخانه و در دهکده کوهستانی خوش نامه (از توابع خلخال) نیز با آب تقریباً شور و بوی نامطبوع هیدوژن سولفوره چشمه‌هایی وجود دارد.
چشمه‌های معدنی بستان‌آباد
این چشمه‌های در ده اسکندری در 60 کیلومتری جنوب شرق تبریز قرار دارند. مظهر اصلی آب گرم بستان آباد در داخل دره‌ای قرار دارد که از نوع گسلی است. آب آن کمی شورمزه است.
چشمه زندان سلیمان
این چشمه در شمال غرب شهرستان غروه استان کردستان قرار دارد و در واقع دارای دو مظهر در جنوب زندان سلیمان است. آب آن از نوع بی کربناته و سولفات کلسیم‌دار، گرم و گوگردی است.
چشمه‌های آسک
در شهر آب آسک و در دو طرف بستر رودخانه هراز که از این محل عبور می‌کند، تعدادی چشمه از سنگ‌های آهکی دوره ژوراسیک در این ناحیه بیرون می‌آید، این چشمه از نوع بی‌کربنات کلسیم، با مقداری اسید و حاوی سولفید هیدروژن است. مطالعات جدید نشان داده که آب چشمه‌های آسک بیش‌تر از آب‌هایی تأمین می‌شود که در گذشته پشت سد طبیعی لار (مسدود شدن رودخانه لار در بالای پلور بر اثر جریان گدازه بازالتی) یا امروزه در پشت سد مصنوعی جمع می شود.
چشمه معدنی گنو
در 33 کیلومتری شمال بندر عباس و در مسیر سیرجان، چشمه آب گرم مهمی وجود دارد که کلروسولفات کلسیم دار است و در آن گوگرد نیز وجود دارد. آب آن خیلی گرم است و علت آن شاید به درجه زمین گرمایی محلی مربوط باشد. در آب گرم این چشمه‌ نوعی ماهی زیست می کند که خاص ایران است
چشمه‌های معدنی محلات
در اطلاف محلات و در 30 کیلومتری غرب دلیجان رسوبات تراورتن فراوانی بر جای مانده که نشان دهنده فعالیت‌های قدیمی زمین در این ناحیه است. این چشمه‌های را به فعالیت‌های آتشفشانی بخش شمالی منطقه مرتبط می‌دانند که آب آنها پس از نفوذ به داخل کشستگی‌ها و انحلال مواد آهکی، دوباره به سطح زمین می‌رسد.
چشمه‌های گوگردی رامسر
در رامسر، چشمه‌های آب گرم گوگردی متعددی وجود دارد که در برخی منابع تعداد آنها را بیش از 50 چشمه در فاصله بین رامسر و سادات محله ذکر کرده‌اند. در جنوب رامسر، چشمه زیر پل از بقیه معروف‌تر است و آب ا از چند نقطه و کف حوضچه خارج می‌شود. در مشرق رامسر چشمه گوگردی آب سیاه وجود دارد که دمای آن کم‌تر از بقیه چشمه‌ها است. هم چنین در شرق هتل بزرگ رامسر 9 چشمه آب معدنی گوگردی و رادیوم‌دار در امتداد خط تقریباً مستقیمی که موازی با شکستگی بزرگ شمال غرب –جنوب شرق البرز دیده
 می‌شود (درویش زاده، 1370، 775)

http://iraneco.blogfa.com/cat-9.aspx

بیابانهای ایران و جلگه‌ها

بخش وسیعی از کشور شامل بیابان‌ها می‌شود. این مناطق که در برخی منابع از آنها با عنوان چاله‌های داخلی یاد شده به دو بخش وسیع کویر لوت و دشت کویر تقسیم می‌شوند. این کویرها برخلاف تصور عمومی عادی از حیات نبوده و بر عکس واجد ویژگی‌های منحصر به فردی هستند که از آن میان می‌توان به حیات وحش و پوشش گیاهی خاص آن اشاره کرد، اما این واقعیتی است که عناصر متفاوت حیات در مناطق بیابانی با محدودیت‌های چشم‌گیری مواجه‌اند. دشت‌های جلگه‌ای کشور نیز در سواحل شمالی و جنوبی قرار گرفته‌اند.
بیابان لوت
این چاله داخلی تا مدتی پیش به عنوان کم ارتفاع‌ترین نقطه ایران شناخته می‌شد اما اکنون مشخص شده کم ارتفاع‌ترین نقطه کشور به سواحل دریای خزر تعلق دارد که حدود 28 متر از سطح آب‌های آزاد پایین‌تر است. بیابان لوت با وسعت 80000 کیلومتر مربع در جنوب شرقی کشور واقع شده. چون شیب زمین از اطراف به سوی مرکز لوت است، لوت به شکل چاله‌ای نامتقارن درآمده است. این عرصه به لحاظ آب و پوشش گیاهی و البته جانوران، فقیر است و فقط یک رود دائمی (رود شور بیرجند) در آن جریان دارد که تقریباً در تمام طول سال دارای آب است. بقیه رودهای این ناحیه فصلی و موقت هستند. این بیابان به لحاظ شکل ناهمواری‌ها و پراکندگی عوارض جغرافیایی به قسمت‌های لوت شمالی، جنوبی و مرکزی تقیسم می شود. لوت مرکزی وسیع ترین و پست‌ترین قسمت بیابان لوت است(افشار، 1372، ص41).
برخی پژوهشگران حوزه علوم جغرافیا معتقدند که منطقه‌ای در بیابان لوت به نام کویر شهداد (کلوت)، قطب حرارتی و به عبارتی گرم‌ترین نقطه در سراسر کره زمین است که ناباورانه دمای شب‌های آن در تابستان به زیر 15 درجه نیز می‌رسد.
دشت کویر
دشت کویر یا کویر نمک، بستر پر شده چاله‌ای زمین شناسی است که در جنوب رشته کوه البرز بین خراسان، سیستان، قم، کاشان و یزد قرار گرفته است. در ازای آن از شرق به غرب 600 کیلومتر و پهنای آن از شمال به جنوب100 تا 300 کیلومتر است.
جلگه ساحلی دریا خزر
حاشیه باریک جنوبی دریای خزر که امتداد آن تا دامنه‌های شمالی البرز می‌رسد، جلگه‌ای با در ازای 500 کیلومتر و پهنای 20 کیلومتر را از آستارا تا رود گرگان تشکیل می‌دهد که کم ارتفاع‌ترین منطقه ایران و از مهمترین دشت‌های زیر کشت است.
جلگه ساحلی خلیج فارس و دریای عمان
طول این جلگه به طور تقریبی به 1480 کیلومتر می‌رسد و همان گونه که از نامش پیداست در مجاورت دریای عمان و خلیج فارس قراردارد. رود میناب این منطقه را به دو قسمت جلگه‌ساحلی خلیج فارس (از مصب اروندرود تا رود میناب) و جلگه ساحلی عمان (از میناب تا مرز پاکستان) تقسیم می‌کند (افشار، 1372، ص41).
در بعضی منابع و کتاب‌های مربوط به جغرافیای ایران جلگه جنوبی کشور به دو بخش خوزستان و خلیج فارس و دریای عمان نیز تقسیم شده‌اند.

http://iraneco.blogfa.com:منبع

با عرض سلام خدمت دوستان عزیز

به استحضار می رساند تمامی مطالب با ذکر نام منبع در این وبلاگ ثبت می گردد پس

در صورت مشاهده هر نوع اشتباه و یا اشکالی در مطالب ذکر شده (درصورت تمایل به

رفع اشکال) با منبع ذکر شده تماس حاصل فرمائید.

با تشکر نویسنده وبلاگ

چاهها و غارهای ایران

غار و چاه همواره جذابیت‌های شگفت انگیزی برای انسان داشته است. شاید این جاذبه به علت متفاوت بودن محیط چاه و غار با دیگر محیط‌های پیرامون باشد.
درباره چگونگی پیدایش و دسته بندی غارها و چاه‌ها چند نکته اساسی قابل تأمل است.
علل پیدایش
دی اکسید کربن موجود در جو که نتیجه فرآیند حیات است با آب موجود در هوا ترکیب شده و اسید ضعیفی به نام اسید کربنیک تولید می‌شود. این اسید به همراه بارش‌های آسمانی، سنگهای آهگی را به آهستگی حل می‌کند و به مرور ایام حفره‌ای  ایجاد می‌شود. این حفره اگر در سطح زمین ایجاد شود، چاه و اگر بر دیواره کوه‌ها نمایان شود غار نام می‌گیرد. غارها هم‌چنین ممکن است بر اثر حرکات درونی زمین که زلزله را پدید می‌آورند نیز نمودار شوند.
ترکیب اسید کربنیک ضعیف با آهک سبب تولید بی‌کربنات کلسیم می‌شود که ترکیبی بسیار ناپایدار است. و پس از آن که آب خود را از دست داد به کربنات کلسیم تبدیل شده به دو صورت جلوه می‌کند: اکر از بالا به پایین بچکد، استالاگتیت یا چکنده و اگر از پایین به بالا انباشته شود اسنالاگمیت یا چکیده را تشکیل می‌دهند. گاهی اوقات چکنده چکیده به هم پیوند می‌خورند و ستون را تشکیل می‌دهند که ارتفاع آن تا 17 متر نیز می‌رسد مانند غار اشکفت یزدان که نزدیک عقدا در استان یزد واقع است.
انواع غارها
غارها به طور کلی به دو دسته طبیعی و مصنوعی تقسیم می‌شوند. گروه نخست بر اثر فعالیت‌های شیمیایی که شرح داده شد به وجود آمده‌اند و گروه دوم با دخالت انسان و برای مقاصد خاص (نظیر عبادتگاه یا پناهگاه) ساخته شده‌اند. نظیر غار نیاسر در کاشان و یا غار لنجرود که حوالی آشتیان واقع است.
غارهای طبیعی به دو گروه تقسیم می‌شوند: نخست غارهای خشک که اثری از رطوبت در آنها مشاهده نمی‌شود، مانند غار خفاش‌ها در کرمانشاه و غارهای خیس که وجود رطوبت و آب در آنها مشهود است. این غارها به سه دسته مرطوب، مانند کتله خور در زنجان؛آبی، مانند غار علی صدر در همدان و یخی، مانند غار یخ مراد در گچسر گروه‌بندی می‌شوند. برخی از غارها نیز در هر دو دسته خیس و خشک قرار می‌گیرند. نمودار زیر دسته بندی غارها در ایران را در نگاهی گذرا نشان می‌دهد.
پراکندگی غارها
ویژگی‌های زمین شناسی، چین خوردگی‌ها و جوان بودن رشته کوه‌های زاگرس سبب شده بیشتر غارهای کشور در مناطق غربی پراکندگی داشته باشند، اما این بدان مفهوم نیست که کوه‌های شمالی، مرکزی و یا شرقی فاقد غار باشد.
برآوردها نشان می‌دهد که حدود1200 غار کوچک و بزرگ در ایران وجود دارد این در حالی است که معرفت (1352، ص425) 197 غار چاه مهم را فهرستوار معرفی کرده است.
در مجموعه غارهای ایران از قوری قلعه در 88 کیلومتری جاده کرمانشاه- پاوه با 3140 متر طول به عنوان طویل‌ترین غار و بزرگ‌ترین غار آبی آسیا نام بده می‌شود.
پس از قوری قلعه غارهای کتله خور در زنجان و پرو در کرمانشاه به ترتیب با 2200 و 1300 متر طول دومین و سومین غار بلند ایران هستند. فراخ‌ترین دهانه غار ایران نیز غار رود افشان در فیروزکوه با دهانه 50 و ارتفاع 18 متر است.

http://iraneco.blogfa.com : منبع

 

اطلاعات در مورد نشان های ایرانی

 

همه چیز در مورد نشان فروهر

 

 

از آنجايي که هر کشور و ملتي نشانه و سمبولي ويژه از خود دارند

- ايرانيان يکي از کهن ترين مردماني هستند که سمبولي بسيارشگفت انگيز و سراشر از دانش و فرهنگ و خرد از خود به جاي

 گذاشته اند که با اندوه فراوان بسياري از ما ايرانيان از آن نا آگاه هستيم . اين نشان " فره وشي" يا " فروهر" نام دارد که قدمت

 آن بيش از 4000 سال تخمين زده شده است . تاريخچه فره وشي ي افروهر به پيش از زايش زرتشت بزرگوار اين پير و

 فيلسوف خرد و فرهنگ و دانش جهان باز ميگردد . سنگ نگاره هايشاهنشاهان هخامنشي در کاخهاي پرسپوليس و سنگ

 نگاره هاي شاهنشاهان ساساني همه حکايت از آن دارد . نکته بسيار شگفت انگيز اين نشان

ملي ما ايرانيان آن است که تک

 تک اين نشان داراي مفهوم دانشي نهفته است . اينک به تشريح اين نشان ملي مي پردازيم

                                                                                          منبع: سایت روزنه